در ایران، گاز طبیعی یکی از مهمترین منابع انرژی به شمار میرود که هم در بخش خانگی و هم در صنایع مصرف بالایی دارد. رشد جمعیت و افزایش نیاز به گرمایش در فصول سرد، فشار مضاعفی بر شبکه تأمین گاز وارد میکند. بدون مدیریت مصرف، احتمال بروز اختلال در تأمین گاز نیروگاهها، کارخانهها و حتی بخش خانگی وجود دارد که میتواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای به همراه داشته باشد.
صرفهجویی در مصرف گاز نه تنها به کاهش هزینههای خانوار کمک میکند، بلکه به حفظ منابع ملی و جلوگیری از اتلاف انرژی نیز منجر میشود. استفاده از تجهیزات گرمایشی کممصرف، تعمیر و نگهداری سیستمهای گرمایشی و رعایت الگوی صحیح مصرف میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش تقاضا داشته باشد.
صنایع بزرگ کشور نیز سهم قابل توجهی در مصرف گاز دارند و مدیریت مصرف در این بخش میتواند فشار بر شبکه تأمین را کاهش دهد. اصلاح فرآیندهای صنعتی، استفاده از انرژی جایگزین و بهینهسازی خطوط تولید از جمله راهکارهایی است که میتواند به کاهش مصرف کمک کند.
علاوه بر راهکارهای فنی، فرهنگسازی در جامعه نقش بسیار مهمی دارد. آموزش مردم درباره اهمیت مصرف بهینه انرژی، اطلاعرسانی درباره میزان مصرف و تشویق به رفتارهای صرفهجویانه، میتواند تغییرات پایدار و گستردهای در الگوی مصرف ایجاد کند.
در کنار این اقدامات، دولت و نهادهای مرتبط نیز باید با برنامهریزی دقیق، پایش مصرف و اجرای سیاستهای تشویقی و تنبیهی، انگیزه لازم برای مدیریت مصرف گاز را ایجاد کنند. ایجاد تعرفههای پلکانی، مشوقهای مالی برای استفاده از تجهیزات کممصرف و اعمال محدودیتهای مقطعی در زمان اوج مصرف، از جمله این راهکارهاست.
در نهایت، مدیریت مصرف گاز یک ضرورت ملی است که بدون همکاری مشترک بین دولت، صنایع و مردم، تحقق آن ممکن نیست. کاهش مصرف هوشمندانه و برنامهریزیشده، نه تنها منابع انرژی را حفظ میکند، بلکه ثبات شبکه انرژی و امنیت اقتصادی کشور را نیز تضمین میکند.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: ما در مجلس و برنامه هفتم توسعه تلاش کردیم موضوع بهینهسازی مصرف انرژی را مورد توجه قرار دهیم چراکه شدت مصرف انرژی در کشور بالا و دو برابر مصرف انرژی نسبت به سایر کشورهاست.
مصطفی نخعی – عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در آیین رونمایی و امضای قرارداد با شرکتهای کارور گاز اظهار کرد: این روزها شاهد رکوردزنی مصرف گاز در بخشهای مختلف هستیم، اما با عزم شرکت ملی گاز شاهد پایداری این شبکه در کشور بودیم.
وی افزود: در سال جاری و در جریان جنگ ۱۲ روزه شرکت ملی گاز خوش درخشید و با حوادث مختلفی رو به رو بود، اما به خوبی مدیریت کردند و اجازه داده نشد کشور ذرهای دچار مشکل شود. موضوع بهینهسازی مصرف بسیار مهم است. ما در مجلس و برنامه هفتم توسعه تلاش کردیم اینموضوع را مورد توجه قرار دهیم چراکه شدت مصرف انرژی در کشور بالا است.
نخعی گفت: بهرهوری انرژی در کشور ما بالا نیست بنابراین تلاش کردیم قوانینی را تدوین کنیم. امیدواریم در اجرای این قوانین نیز اراده لازم وجود داشته باشد و ما شاهد عدد و رقمهای خوبی در صرفهجویی و مصرف انرژی باشیم.
در ادامه نیز سید اسماعیل حسینی – سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: انرژی از نقاط قوت کشور ما محسوب میشود که در چند دهه اخیر به دلیل سوء مدیریت به بحران تبدیل شده است و بسیاری از مشکلات ریشه در ناترازی انرژی دارد.
وی افزود: برای حل این چالش باید به انرژی و توسعه تولید آن پرداخت. همچنین بهینهسازی در مصرف میتواند موثر باشد. منابع مورد نیاز سازمان انرژی بهرهوری تامین و پیشبینی شده است. امروز ۸۵ درصد گاز تولیدی به بخش خانگی و تجاری تحویل داده میشود که ۴۵ درصد آن هدر میرود.
همچنین در ادامه علیاصغر رجبی – مدیرعامل انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران تصریح کرد: این برنامه در چارچوب قانون برنامه هفتم توسعه و با هدف تأمین منابع از محل صرفهجویی انرژی اجرا میشود.
وی افزود: مرحله اول بهصورت آزمایشی در شهر اردکان یزد اجرا شد و تا ۴۰ هزار خانوار را تحت پوشش قرار داد؛ در این مرحله، با ایجاد بازارچههای تخصصی، مصرف انرژی بهصورت دقیق رصد شد و بر اساس دادههای بهدستآمده، زمینه ورود به مرحله دوم فراهم شد. در در مرحله دوم نیز فرآیند بازآرایی و ساختارسازی با مشارکت تمامی مدیریتها انجام شد که در نهایت منجر به تدوین پیشنویسها و تهیه سند نهایی شد. این سند پس از تصویب در هیأت وزیران، لازمالاجرا شد و بر اساس آن، دستورالعمل اجرایی نیز تدوین و در ۱۶ مهرماه امسال ابلاغ شد.
رجبی تشریح کرد: پس از ابلاغ دستورالعمل، تمرکز اصلی بر تدوین قراردادهای تیپ قرار گرفت تا شرکتهای کارور بتوانند بر اساس آن وارد قرارداد شوند. در این مسیر از روشهای علمی مورد تأیید جهانی استفاده شد و بهرهگیری از تجربیات بینالمللی نشان داد این مسیر برای شروع کاملاً مناسب است.
وی گفت: در مرحله سوم وارد فرآیند ظرفیتسازی شدیم که از تولید گاز در شرکت ملی نفت آغاز و پس از پالایش، تولید و انتقال در شرکت ملی گاز ادامه مییابد. با استفاده از زنجیرههای اطلاعاتی جدید و دادههای موجود، امکان رصد و ارزیابی دقیق مصرف گاز فراهم شده است.
رجبی با بیان اینکه در مرحله چهارم، نخستین فراخوان منتشر و اعلام شد قراردادهای نوع ۲ با هدف بهینهسازی مصرف و از نقطه مصرفکننده و کنتورها آغاز میشود، ادامه داد: برای تسهیل مشارکت، در سال اول سختگیری اعمال نشد و همه شرکتهایی که ظرفیت ورود داشتند امکان حضور یافتند که در نهایت ۳۵ شرکت برای مدت یک سال مجوز فعالیت دریافت کردند.
مدیرعامل انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران تاکید کرد: مرحله پنجم از امروز آغاز شده که در این مرحله در ۱۲ استان کشور حدود ۲۰ قرارداد منعقد میشود. تمرکز این مرحله بر مصرفکنندگانی است که به دلیل عایقبندی نامناسب یا کمبود دانش و اطلاعات، در دهکهای مصرفی بالاتر قرار گرفتهاند.
وی در پایان گفت: از امروز، دهکهای درآمدی یک تا پنج که به اشتباه در دهکهای بالای مصرف قرار گرفتهاند، بهعنوان جامعه هدف انتخاب شدهاند و در حوزه خانوار، برای ۱۰۰ هزار خانوار به همراه مرغداریها، نانواییها، آشپزخانههای صنعتی و کورههای صنعتی قراردادهای بهینهسازی مصرف انرژی منعقد خواهد شد.
